10 december 2009 - Nederlandse Iraniërs procederen tegen het verbod op het volgen van studies op het gebied van kernfysica.

Je wordt beschuldigd van loyaliteit aan een regime waar je juist voor gevlucht bent. Dat is dieptriest, zegt Sahar Yadegari (28). De bestuurskundige heeft vandaag speciaal een dag vrij genomen om bij de rechtszaak van een groep Iraanse studenten en wetenschappers tegen de Nederlandse staat te zijn. Ze is niet de enige. De zaal kan de ruim honderd toegestroomde belangstellenden amper herbergen. Kijk, zelfs Kader Abdollah is er, fluistert een vrouw bij binnenkomst.

Inzet van de zaak is de Nederlandse sanctieregeling die Iraniërs uitsluit van negen studierichtingen en vijf locaties op het gebied van kernfysica. Het kabinet formuleerde dit kennisembargo vorige zomer in reactie op een VN-resolutie die landen oproept om het lekken van gevoelige nucleaire informatie naar Iran tegen te gaan.

De verontwaardiging in de Iraanse gemeenschap in Nederland, die zo’n dertigduizend mensen telt, is groot. Deels omdat de meeste Iraniërs die de dupe zijn van de regel vaak al jaren over de Nederlandse nationaliteit beschikken en hier wonen en werken. Maar vooral ook omdat veel Iraanse Nederlanders zich gestigmatiseerd voelen door de regel.

Dat geldt ook voor Yadegari en haar vriendin, psychologe Neda Gaffari (32). Beide vrouwen vluchtten met hun ouders voor het Iraanse regime, waarmee ze nu juist worden geassocieerd. Ze wonen ruim twintig jaar in Nederland. Hoewel ze zelf geen slachtoffer zijn van de maatregel, zijn ze geschokt. Het is ook zo stilletjes gegaan. Er was amper mediarumoer, geen debat, zegt Gaffari. Yadegari spreekt van een glijdende schaal. Het is uitsluiting van mensen op grond van herkomst. Juist als Nederlander ben ik daarop alert. Dit kan toch niet in ons land?

Hoogleraar rechtssociologie Ashley Terlouw deed onderzoek, ook zij stuitte daarbij geregeld op gekwetste reacties. Ten eerste treft de maatregel vrijwel alleen personen die hier al jaren wonen, zegt Terlouw. Zij is aanwezig als deskundige.

En als neveneffect stigmatiseert de maatregel alle Iraanse Nederlanders. Mensen zeiden mij: word ik dan nooit als volwaardig Nederlander gezien?

Volgens Terlouw heeft de sanctieregeling bovendien weinig effect. Je creëert een schijnveiligheid die niet opweegt tegen de negatieve bijeffecten, zoals angst voor mensen met een andere nationaliteit, afkomst of religie. De verdediging van de Nederlandse staat met de VN-resolutie vindt ze onterecht. Geen enkel ander land heeft de resolutie zo strikt geïnterpreteerd. De maatregel leidde in de Nederlandse academische wereld tot commotie. Driehonderd hoogleraren tekenden een petitie.

Als de landsadvocaat donderdag opmerkt dat de maatregel in het leven is geroepen als pressiemiddel tegen Iran, klinkt er cynisch gelach in de zaal. Yadegari, fluisterend: Denken ze dat nu echt? Ahmadinejad zal dit alleen maar misbruiken om te zeggen: kijk hoe ze jullie in het westen behandelen.

Uitspraak in de zaak is in februari 2010.

Bron: Volkskrant | Ianthe Sahadat