Discriminatiegronden

In de gelijkebehandelingswetgeving staat dat u niet ongelijk behandeld mag worden vanwege uw godsdienst, levensovertuiging, politieke overtuiging, ras, geslacht, nationaliteit, hetero- of homoseksuele gerichtheid, burgerlijke staat, handicap of chronische ziekte, leeftijd, arbeidsduur (fulltime en parttime werk) en soort contract (vast of tijdelijk). We noemen dit ‘discriminatiegronden’.

Direct en indirect onderscheid

De Commissie Gelijke Behandeling kan klachten behandelen met betrekking tot direct en indirect onderscheid. Direct onderscheid is verboden, tenzij de wet zelf een uitzondering maakt. Indirect onderscheid is alleen toegestaan als er een goede reden (‘objectieve rechtvaardigingsgrond’) voor is.

Bij direct onderscheid is meteen duidelijk dat er onderscheid wordt gemaakt op een van de ‘discriminatiegronden’. Een paar voorbeelden:

Een vrouw verdient minder dan haar mannelijke collega, terwijl ze hetzelfde werk doet en evenveel ervaring heeft. Er is sprake van direct onderscheid op grond van geslacht.
Een jongen wil een kamer huren en komt daar niet voor in aanmerking omdat hij homoseksueel is. De verhuurder maakt direct onderscheid op grond van homoseksuele gerichtheid.
Direct onderscheid is verboden, tenzij de wet zelf een uitzondering maakt.

Bij indirect onderscheid is minder duidelijk dat er onderscheid wordt gemaakt. Het lijkt alsof er een neutrale eis wordt gesteld, maar het resultaat is dat er onderscheid wordt gemaakt op een van de discriminatiegronden.

Een voorbeeld:
In een personeelsadvertentie voor bollenpellers wordt een uitstekende beheersing van de Nederlandse taal als voorwaarde genoemd. Op zich lijkt dit een neutrale eis, die geen verband houdt met de discriminatiegronden. In de praktijk worden etnische minderheden echter benadeeld. Het is voor hen immers lastiger om uitstekend Nederlands te spreken. Er is daarom sprake van indirect onderscheid op grond van ras/nationaliteit.

Indirect onderscheid is alleen toegestaan, als er een goede reden (‘objectieve rechtvaardigingsgrond’) voor is. Voor de functie van bollenpeller is het niet noodzakelijk om uitstekend Nederlands te kunnen spreken. Voor een nieuwslezer is dat wel van belang. Daarom mag wettelijk gezien van een bollenpeller niet worden geëist dat hij uitstekend Nederlands spreekt, maar van een nieuwslezer wel.

Discriminatiegronden en terreinen

Geslacht: arbeid, aanbieden goederen en diensten, loopbaanorientatie en beroepskeuze

Ras:arbeid, aanbieden goederen en diensten, socoale bescherming, loopbaanorientatie en beroepskeuze

Nationaliteit: arbeid, aanbieden goederen en diensten, loopbaanorientatie en beroepskeuze

Godsdienst: arbeid, aanbieden goederen en diensten, loopbaanorientatie en beroepskeuze
Seksuele gerichtheid: arbeid, aanbieden goederen en diensten, loopbaanorientatie en beroepskeuze

Burgelijke staat: arbeid, aanbieden goederen en diensten, loopbaanorientatie en beroepskeuze
Politieke overtuiging: arbeid, aanbieden goederen en diensten, loopbaanorientatie en beroepskeuze

Handicap/chronische ziekte: vanaf december 2003, arbeid en onderwijs
Leeftijd: vanaf mei 2004, arbeid en beroepsonderwijs

Arbeidsduur: vanaf 1996, arbeid
Vast of tijdelijke arbeidscontract: vanaf 2002, arbeid, ambtenaar/geen ambtenaar